Cập nhật: Câu hỏi do TMSS nêu ra đã được trả lời bởi facebooker Loi Phan  như sau:  

"Sau trận lũ năm 2002 ở Đức, Thành Phố Dresden bị thiệt hại nặng nề. Thành Phố, Tiểu Bang Sachsen và CHLB Đức đã quyết tâm bỏ ra rất nhiều tiền làm những công trình phòng chống những thiệt hại sẽ lặp lại trong tương lai. Những trận lũ sau đó không gây thiệt hại cho Thành Phố nữa.

Sau đó có nhiều phái đoàn quốc tế sang đây học tập kinh nghiệm.
Việt Nam có cử hai phái đoàn đến đây.

Chẳng hiếu sao, họ không mang được kinh nghiệm gì về Việt Nam mà lại để có những dự án điên rồ này diễn ra ở Việt Nam.

Phải nói dự án lấp sông Đồng Nai ở vị trí đó là hành động giết người ở phía hữu ngạn. Lẽ ra người dân bên đó phải có cơ hội để tham gia ý kiến vào dự án này.

Khi rừng đầu nguồn bị phá, khí hậu trên địa cầu lại thay đổi bất lợi. Chỉ cần một trận lụt lớn thì nước sông Đồng Nai sẽ cuốn sạch khu hữu ngạn, nơi đối diện với công trình."

Sự nhẫn tâm của chính quyền và sự vô tâm của chúng ta sẽ tạo ra những cái chết của tương lai. Những cái chết đang chờ chực chúng ta!
 
TMSS: Mấy bữa rầy đi vắng chẳng theo dõi tin tức được. Từ vụ chặt cây tới vụ lấp sông Đồng Nai, và nay lại cả vụ lấp sông Nậm Na cho thấy giới lãnh đạo không chỉ vô cảm mà còn nhẫn tâm với con người và dân tộc. Ai sẽ trả lời câu hỏi vì sao họ dám đặt cược tương lai và sự sống của người dân Việt lên sợi tóc thế này!?

 

Hệ thống sông Đồng Nai - ảnh nguoiduatin.vn

 

Công trường lấp sông Đồng Nai - ảnh soha.vn

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------

* Đáy sông bị lấn đến 400 m

Ngày 24.3, UBND tỉnh Đồng Nai đã phát đi thông cáo, trong đó khẳng định dự án cải tạo cảnh quan và phát triển đô thị ven sông Đồng Nai không làm thay đổi đáng kể về chế độ thủy lực của dòng chảy đoạn sông, không gây ảnh hưởng xấu đến sự thay đổi dòng chảy và tác động đến các đoạn bờ lân cận.

 

Tuy nhiên, thay mặt Mạng lưới sông ngòi VN (VRN), PGS-TS Lê Anh Tuấn khẳng định: Tất cả các cơ sở pháp lý theo thông cáo báo chí tỉnh Đồng Nai đều có trước luật Tài nguyên nước (sửa đổi) ban hành năm 2012 và luật Bảo vệ môi trường 2014. Các quy hoạch từ 1997, nghiên cứu năm 2008 rất mau lỗi thời trước những thay đổi của tự nhiên và tác động của con người, nhất là 5 năm gần đây sông Đông Nai thay đổi rất nhiều nên những khảo sát và tính toán trước đó trở thành lạc hậu, do vậy độ tin cậy sẽ kém đi.

Các phát biểu cho rằng dự án chỉ lấn ra sông xa nhất có 100 m nên tác động không đáng kể, theo tôi điều này không đúng. Trên mặt nước lấn ra 100 m nhưng dưới đáy sông phải lấn ra sông cũng cỡ 400 m thì nền công trình mới không bị trượt được. Đáy sông bị lấn đến 400 m nghĩa là phần đáy bị thu hẹp khá nhiều PGS-TS Lê Anh Tuấn (VRN)

“Các phát biểu cho rằng dự án chỉ lấn ra sông xa nhất có 100 m nên tác động không đáng kể, theo tôi điều này không đúng. Trên mặt nước lấn ra 100 m nhưng dưới đáy sông phải lấn ra sông cũng cỡ 400 m thì nền công trình mới không bị trượt được. Đáy sông bị lấn đến 400 m nghĩa là phần đáy bị thu hẹp khá nhiều”, ông Tuấn khẳng định.

“Đấy chỉ là ý kiến của tỉnh Đồng Nai”

Trao đổi với Báo Thanh Niên, KTS Ngô Viết Nam Sơn, từng thành công quy hoạch xây dựng Phố Đông và hai bờ sông Hoàng Phố (Thượng Hải - Trung Quốc), cho rằng “đấy chỉ là ý kiến của tỉnh Đồng Nai”. Còn chuyện lấp sông, không thể nói là đúng được vì làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến dòng sông, người dân. Nếu dự án này chấp thuận thì sau này những dự án khác cũng làm như vậy có lẽ tất cả các con sông đều bị lấn như vậy thì chết. “Tôi nghĩ họ đã hiểu rồi nhưng dự án đã tiến hành, tiền đã chi ra rồi nên họ phải bảo vệ quan điểm của họ. Đọc các bài báo mấy hôm nay người dân hiểu, nhưng chính quyền cố tình không hiểu. Có lẽ họ không hiểu vì họ có thế mạnh vì ở vùng kinh tế trọng điểm phía nam, Đồng Nai chỉ sau TP.HCM”, KTS Sơn nhận xét.

Ông Nguyễn Ngọc Oánh, Chánh văn phòng Liên đoàn Quy hoạch và điều tra tài nguyên nước miền Nam (Bộ Tài nguyên - Môi trường), nói thẳng: “Cấp phép cho doanh nghiệp lấp sông làm khu đô thị là sai nguyên tắc, quá vô lý. Nhà nước không bao giờ cho phép lấp sông, xẻ thịt bờ sông để làm dự án kinh doanh bất động sản. Thậm chí biển còn không được cho san lấp bởi nó làm xấu cảnh quan huống gì sông sẽ làm thay đổi dòng chảy. Cấp phép như vậy là không đúng. Do đó, UBND tỉnh Đồng Nai có trách nhiệm phải ra quyết định đình chỉ thi công, buộc chủ đầu tư phải trả lại hiện trạng dự án. Nếu tỉnh làm không được, các bộ ban ngành như Bộ GTVT, Xây dựng, Tài nguyên - Môi trường phải có ý kiến, đề xuất Thủ tướng can thiệp yêu cầu tỉnh phải đình chỉ thi công dự án. Những thiệt hại của nhà đầu tư tỉnh phải đàm phán để đền bù cho họ”.

“Ở VN chưa có tỉnh nào dám cấp phép cho doanh nghiệp làm khu đô thị trên sông. Thậm chí, nhiều tỉnh thành còn đang phải cải tạo bờ sông để làm kè, khơi thông dòng chảy, tạo cảnh quan… Sao UBND tỉnh Đồng Nai lại cấp phép cho doanh nghiệp làm dự án như vậy? Có thể nhà đầu tư đã bắt tay với UBND tỉnh Đồng Nai để tỉnh cho phép”, ông Oánh đặt vấn đề.

Vẫn ráo riết lấp sông Chiều ngày 24.3, theo quan sát của PV Báo Thanh Niên, đại công trình lấp sông Đồng Nai vẫn hoạt động nhộn nhịp một cách khẩn trương. Trước cổng ra vào công trình, cửa lớn luôn được đóng kín, chỉ mở 1 cánh nhỏ phía bên trái nơi có 2 bảo vệ canh gác thường xuyên. Phía bên trong, hướng từ trạm bơm của Công ty cấp nước Đồng Nai lên hướng cầu Rạch Cát, 2 chiếc máy xúc cùng cả chục nhân viên hì hục di chuyển từng tảng đá to, che chắn bờ kè dưới cái nắng gay gắt (ảnh). Cạnh đó, nhiều xe lu lèn qua lại để thi công con đường sát bờ sông. Từ trạm bơm về phía Sở GĐ-ĐT tỉnh Đồng Nai cũng có vài chục nhân viên và máy xúc thi công, nước vẫn được phun tưới tự động để tránh bụi bặm. Trên sông, còn có một chiếc xà lan chở đá cập sát vào bờ để cho những chiếc máy xúc cạp đá lên bờ. Tin, ảnh: Lê Lâm

Ảnh: Tổng cục Thủy Lợi “Nhiệt tình nhưng cung cấp tài liệu không đủ” PGS-TS Lê Mạnh Hùng (ảnh), Phó tổng cục trưởng Tổng cục Thủy lợi (Bộ NN-PTNT) nói với Thanh Niên như vậy sau hai ngày đi tìm hiểu thực tế hiện trường. Xin ông cho biết những ghi nhận ban đầu sau hai ngày làm việc thực tế tại tỉnh Đồng Nai? Chúng tôi xuống kiểm tra là muốn xem một số cơ sở pháp lý và cơ sở khoa học việc mà người ta (tỉnh Đồng Nai - PV) làm nhưng thực tế là mình chưa tiếp cận được những nội dung của những việc đó. Còn bằng mắt thường thì tôi thấy họ đã lấn ra dòng sông đúng như báo chí đã nêu. Lấn một con sông ảnh hưởng đến rất nhiều nơi và nhiều vấn đề, đặc biệt là phía hạ lưu, ảnh hưởng đến thoát lũ, đến chất lượng nước, đến sự ổn định lòng sông, bồi lắng không còn theo quy luật như cũ nữa... Đó là lý do, khi thực hiện các dự án phải tuân thủ các luật liên quan và phải có cơ sở khoa học. Cụ thể là luật Tài nguyên nước. Dự án phải xin phép và được sự đồng thuận của Ủy ban Lưu vực sông về những vấn đề như đã nêu trên. Thứ hai là luật Phòng chống thiên tai, thì phải xem khả năng thoát lũ như thế nào? Vấn đề sạt lở, bồi lắng ra sao? Phải đề cập đến và xin phép các cơ quan chuyên ngành. Người ta sẽ chỉ cho mình rất nhiều điều cần phải làm và chỉ cho các cơ quan, chuyên gia có am hiểu về vấn đề đó để tạo cơ sở khoa học cho đầy đủ. Nhưng mà, khi lên thì cũng chưa tiếp cận được nhiều về vấn đề như tôi mong muốn. Với tư cách là Phó tổng cục trưởng Tổng cục Thủy lợi thì khi đến Đồng Nai ông đã làm việc với cơ quan nào? Và họ đã đưa ra những lý do gì để chưa hỗ trợ ông tiếp cận những tài liệu đó? Đơn vị tiếp là Sở NN-PTNT của tỉnh. Nói chung là họ tiếp tôi rất nhiệt tình thôi chứ không có gì. Họ chỉ đưa ra một số tính toán rồi các quyết định nhưng cái đó chưa đủ cơ sở pháp lý và cũng chưa đầy đủ cơ sở khoa học cho chuyện đó (dự án - PV). Vì thế nên tôi cũng không biết rõ là cái dự án đó có đủ các cơ sở pháp lý và khoa học chưa, nhưng Sở NN-PTNT được giao nhiệm vụ đánh giá tác động môi trường thì cũng đã mời cơ quan khoa học thực hiện. Còn khi duyệt, các cơ quan thẩm định thì chưa đảm bảo lắm, cần phải xem lại. Ngày 23.3, VRN có ra thông cáo báo chí bày tỏ sự “quan ngại sâu sắc” và đề nghị tỉnh Đồng Nai “tạm dừng dự án”. Ngày 24.3, tỉnh Đồng Nai ra thông cáo phản hồi cho rằng dự án “làm đúng quy trình, không làm thay đổi đáng kể dòng chảy và các đoạn sông lân cận”. Ông có nhận định như thế nào về 2 bản thông cáo báo chí này? Tôi có biết sơ sơ về hai vấn đề đấy, nhưng trước hết tỉnh Đồng Nai nói như vậy thì phải kiểm tra các cơ sở pháp lý của họ. Ví dụ như đối với luật Xây dựng cơ bản khi thực hiện một công trình nào đó thì trên tinh thần phải đảm bảo có trong quy hoạch rồi, nhưng nếu lỡ không có thì sao? Hoặc hành lang thoát lũ phải như thế nào? Một con sông như sông Hồng hay bất cứ con sông nào đấy, làm gì cũng phải để lại cho nó một cái hành lang. Còn ở đây không để mà lấn thì nó đã không đúng rồi. Tôi nghĩ vấn đề là phải có đủ tài liệu. Chí Nhân (thực hiện)

Đình Sơn - Chí Nhân

Xem thêm…

VN đối mặt không khí nhiễm thủy ngân

Thanh Trúc 

 

Người dân Sài Gòn đeo khẩu trang tránh khói bụi, ô nhiễm không khí.

Việt Nam đang phải đối mặt với vấn đề tồn tại thủy ngân trong không khí, là cảnh báo từ buổi hội thảo có tên Mạng Lưới Quan Trắc Thủy Ngân Khu Vực Châu Á Thái Bình Dương. Cuộc hội thảo do Tổng Cục Môi Trường Việt Nam phối hợp tổ chức cùng Cơ Quan Bảo Vệ Môi Trường Hoa Kỳ, Chương Trình Lắng Đọng Khí Quyển Quốc Gia Mỹ và Cục Bảo Vệ Môi Trường Đài Loan hôm 10/9 vừa qua.

Tiến sĩ Nguyễn Văn Khải, chuyên gia môi trường từng nghiên cứu về khí độc thủy ngân, giải thích và góp ý về vấn đề tồn tại thủy ngân trong không khí ở Việt Nam như sau:

Năm 1981, khi nhận làm luận án tiến sĩ tại học viện quân sự Warsaw thì tôi bắt đầu nghiên cứu thủy ngân, một kim loại có ánh bạc, chữ thủy ngân có nghĩa là như vậy. Thế thì kim loại ánh bạc này ứng dụng của nó rất nhiều, đặc biệt ở những nước Châu Âu và Mỹ, và nhiễm độc của nó thì cũng rất nhiều. Trước hết nó có trong các mỏ, đi sâu thì phát hiện ra là có nhiễm độc thủy ngân.

Năm 1982 tôi đã tham gia nghiên cứu và tìm hiểu thêm rằng trong cà rốt ở một vùng mỏ của Ba Lan có rất nhiều thủy ngân, hoặc như cách đây vài năm tôi đo nước ở khu Định Công, Hoàng Mai là nơi tôi ở, thì không chỉ có thạch tín, không chỉ có ammoni mà còn có rất nhiều thủy ngân.

Xa hơn nữa ở phía Nam, mạn Thanh Trì phía dưới, một số cây rau và một số cây dược liệu trồng ở đây cũng có thủy ngân.

Thanh Trúc: Câu hỏi tiếp ở đây là  thủy ngân được coi như một dạng kim loại đặc thì bằng cách nào lại có vấn đề tồn tại thủy ngân trong không khí như nhận định của Tổng Cục Môi Trường Việt Nam?

TS Nguyễn Văn Khải: Khi mà tôi nghe nói về nhiễm độc thủy ngân này thì tôi lại nghĩ hơi khác. Thường  người ta chỉ nhìn thấy thủy ngân trong các nhiệt kế, thí dụ nhiệt kế y tế chẳng hạn hay một số nhiệt kế cho đến 100 độ thì có thủy ngân. Xa hơn tí nữa thì người ta nhìn thấy thủy ngân trong các lò, các cặp nhiệt điện để điều khiển độ của lò cũng điều khiển trong đó bằng giọt thủy ngân. Nhưng người ta không thấy một điều thủy ngân là chất lưỡng tính, nếu ở nhiệt độ phòng này thì nó ở dạng lỏng, nó lăn, thậm chí đánh rơi xuống thì nó vỡ thành cục rất nhỏ và nó tản ra.

"Kết quả là dưới tác động của ánh nắng mặt trời, dưới tác dụng của oxy, dưới tác dụng của nhiều vấn đề khác khiến hơi thủy ngân lan ra, gây ô nhiễm trong không gian. "
- TS Nguyễn Văn Khải

Không ai nghĩ rằng áp suất của nó rất cao, cho nên là trong quá trình nuôi cấy tinh thể thì áp suất thủy ngân bay hơi rất nhanh. Đấy chính là yếu tố  mà tôi đang muốn nói, tức là áp suất thủy ngân rất cao cho nên tốc độ bay hơi rất nhanh, nó lan truyền trong không khí.

Nếu ở Việt Nam hiện nay có chín mươi triệu (90.000.000) cái bóng đèn ống huỳnh quang, trong mỗi bóng đén dù chỉ có 3 miligram , nhưng 3 miligram đó mà nhân với 90 triệu cái thì tức là lượng thủy ngân rất nhiều. Khi dùng xong người ta vất cái ống đó đi , khi vất ra nó vỡ hoặc người ta đập hai cái đầu để lấy kim loại thì thủy ngân đó bắn ra trong không gian và bay hơi.

Ấy là chưa kể tại các mỏ, khi người ta khai khoáng thì có H2S là dễ thấy nhất, nhưng người ta không ngờ rằng còn có H2HOD tức là Hydro thủy ngân là chất rất độc hại. Và rồi trong các chất khác nó bị oxy hóa nó trở thành Etyl  thủy ngân, Metyl thủy ngân. Và hơn hết trong một số thuốc chữa bệnh, dược liệu, thì người ta  pha thủy ngân vào. Thí dụ ngày xưa chữa răng hoặc là một số bệnh về da liễu thì người ta dùng một số chất có thủy ngân. Chính tất cả những cái này đều bay hơi trong không khí. Ngày xưa thì không nhiều nhưng đến giờ không khí của chúng ta bị ô nhiễm bởi nhiều chất như xăng dầu, mùi  hôi thối, khí thải công nghiệp…

Tất cả những cái này tích tụ lại, trở thành những hợp chất thủy ngân nhưng lại dưới dạng hơi. Đấy là cái nguy hiểm nhất. Cần  nói kỹ hơn  là chúng ta và đang dùng thủy ngân  ngày càng nhiều trong công nghiệp, trong y tế, trong cuộc sống chung. Sau khi dùng thì những cái phế thải có thủy ngân không được chọn lọc cất đi hoặc là bảo quản hoặc làm sạch lại mà lại để nó vương vãi trên đất, vương vãi trong không gian.

Kết quả là dưới tác động của ánh nắng mặt trời, dưới tác dụng của oxy, dưới tác dụng của nhiều vấn đề khác khiến hơi thủy ngân lan ra, gây ô nhiễm trong không gian. Tôi rất đồng ý với ý kiến cho là cần phải báo động bởi đến rác còn không thu gom cẩn thận  nói chi đến chuyện thu gom thủy ngân.

Xử lý ra sao

Thanh Trúc: Ông nói đó là thủy ngân bẩn chứ không phải thủy ngân sạch, vậy tác hại của thủy ngân bẩn trong  không khí đối với sức khỏe con người như thế nào?

TS Nguyễn Văn Khải: Đầu tiên nó tác dụng vào đường hô hấp để thấm vào trong phổi và trong các cơ quan nội tạng. Thủy ngân có thể tan biến thành những hạt rất nhỏ, nó có thể thấm vào lỗ chân lông, qua  lớp biểu bì vào thịt vào da và theo máu. Lúc đó là nguy hiểm vô cùng bởi vì nó bị oxy hóa cao.

Khi nhiệt kế vỡ thì không ai nghĩ rằng những hạt thủy ngân có thể thấm vào da qua lỗ chân lông, tác động vào đường hô hấp và rồi ức chế vào máu, bị gan, bị thận, bị rụng tóc. Chuyện này thì người ta đã nói rất nhiều.

Thanh Trúc: Thưa tiến sĩ Nguyễn Văn Khải, theo thứ trưởng Bộ Tài Nguyên Môi Trường, ông Bùi Cách Tuyến, để tham gia vào mạng lưới thử nghiệm quan trắc thủy ngân khu vực Châu Á Thái Bình Dương thì trong tương lai Việt Nam sẽ trang bị thêm công cụ thực hiện việc kiểm soát ô nhiễm thủy ngân trong không khí. Ông nghĩ sao về lời khẳng định này?

"Người ta chỉ nói đến xử lý chất thải rắn, xử lý nước, nhưng không ai động đến xử lý khí thủy ngân là một trong rất nhiều loại khí độc.  "
- TS Nguyễn Văn Khải

TS Nguyễn Văn Khải: Để xử lý thủy ngân chắc Việt Nam sẽ còn rất lâu, bởi ngay xử lý rác, xử lý khói ở các lò đốt rác còn chưa cẩn thận, xử lý khói bụi của các lò sinh hoạt các lò công nghiệp còn chưa thể hiện tốt thì làm sao mà nói đến chuyện xử lý được hơi thủy ngân. Đầu tiên phải ứng dụng khoa học vào công nghệ xử lý rác thải rồi sau đó xử lý các loại khí thải. Người ta chỉ nói đến xử lý chất thải rắn, xử lý nước, nhưng không ai động đến xử lý khí thủy ngân là một trong rất nhiều loại khí độc.

Việt Nam chưa hề công bố, thí dụ ở vùng A vùng B, là khí thải có những chất độc gì. Hãy  thử đến các vùng mà người ta  khai khoáng, bụi mù trời như thế, hơi  độc mù lên như thế, nắng độc như thế, xe ô tô chạy cuốn bụi mù trời như thế …Có thể một hai năm nữa Việt Nam có dụng cụ đo, nhưng tôi nghĩ chỉ cần một câu cuối cùng: làm thế nào để thu gom được thủy ngân trong không khí, trong đất và trong nước?

Thứ hai là cách bảo quản, cách sử dụng, tái sử dụng hay gom giữ lại thủy ngân sau khi sử dụng còn chưa nói đến thì  chuyện đo trong không khí lọc trong không khí vẫn còn là chuyện rất lâu.

Thanh Trúc: Xin cảm ơn tiến sĩ Nguyễn Văn Khải về bài góp ý của ông.

Xem thêm…