BS Hồ Hải

Ngày 17 tháng Mười năm 2014 vừa qua, tại Hội nghị khoa học Vật lý toàn cầu tổ chức ở cơ quan năng lượng nguyên tử Saint Petersburg của nước Nga, một báo cáo thiết kế động cơ Dynomak của giáo sư Thomas R. Jarboe cùng cộng sự là nghiên cứu sinh Derek Sutherland thuộc khoa Vật Lý của University of Washington, bang Washington ở bờ Tây nước Mỹ, đã trình bày một động cơ có tên là dynomak. Dynomak được xem là mặt trời nhân tạo sinh ra nguồn năng lượng nhiệt hạch tách từ nước của các phân tử Helium và Hydro.

Động cơ Dynomak tạo ra phản ứng nhiệt hạch như một mặt trời nhân tạo. Ảnh của University of Washington

Trước đó, ngày 08/10/2014 trên tập san Vật lý học hàng đầu thế giới và trên website của University of Washington đồng loạt đăng bài viết về Dynomak: UW: fusion reactor concept could be cheaper than coal - University of Washington: Lý thuyết lò phản ứng nhiệt hạch có thể rẻ hơn dùng than đá.

Phản ứng nhiệt hạch có cùng bản chất với phản ứng hạt nhân, nhưng không sinh ra phóng xạ gây hại sự sống, mà chỉ sinh ra năng lượng nhiệt không gây hiệu ứng nhà kính, không ảnh hưởng môi trường.

Đây là kết quả của nửa thế kỷ của một dự án tốn đến hơn 5 tỷ Euro do các nhà khoa học Đức đã đề xuất cho tình hình an ninh năng lượng toàn cầu từ năm 1964. Hầu hết các hãng năng lượng lớn trên thế giới đều đóng góp tham gia, và có nhiều trung tâm nghiên cứu ở các trường đại học của các quốc gia cùng tham gia như Mỹ, Nga, EU, Nhật, Trung Quốc, Ấn, Hàn Quốc, với hy vọng tạo ra một mặt trời nhân tạo sản sinh ra nguồn năng lượng nhiệt hạch sạch với môi sinh.

Năm mươi năm qua, 2 khó khăn lớn nhất là làm sao tạo ra một lò phản ứng nhiệt hạch có giá trị thực tế là:

1. Lò phản ứng phải có giá thành rẻ hơn một nhà máy nhiệt điện chạy bằng than cùng công suất.

2. Lò phản ứng phải chịu đựng được nhiệt độ và áp suất cao để làm ra hydro và helium tan chảy thành plasma. Sau đó là lò phải giữ được điều kiện nhiệt hạch để plasma được tạo ra phản ứng nhiệt hạch phóng thích năng lượng như mặt trời và các hành tinh tạo ra năng lượng của nó. 

GS Thomas R. Jarboe với lò phản ứng nhiệt hạch Dynomak.

Dưới mô hình của GS hàng không vũ trụ Thomas R. Jarboe có sẵn, nghiên cứu sinh Derek Sutherland được đào tạo thiết kế lò phản ứng hạt nhân từ MIT - Massachusetts Institute of Technology - đã hoàn thiện Dynomak để nó đáp ứng được 2 yêu cầu trên.

Các thành viên khác của đội ngũ thiết kế UW gồm Kyle Morgan khoa vật lý; Eric Lavine, Michal Hughes, George Marklin, Chris Hansen, Brian Victor, Michael Pfaff, và Aaron Hossack của khoa hàng không và du hành vũ trụ; Brian Nelson kỹ thuật điện; và, 2 người trước đây thuộc WU là Yu Kamikawa và Phillip Andrist.

Theo các nhà khoa học chỉ trong 2 thập niên tới, những gì trong phòng thí nghiệm hôm nay sẽ được áp dụng thực tế cuộc sống. Nó sẽ là nguồn năng lượng vô tận, không gây ảnh hưởng môi trường, có giá thành rẻ phục vụ cho con người. 

Các nhà nghiên cứu UW làm một bài toán đơn giản là, một nhà máy điện nhiệt hạch sản xuất 1 gigawatt (1 tỷ watt) sẽ có chi phí 2.7 tỷ đô la, trong khi một nhà máy điện chạy bằng than có cùng một sản lượng sẽ có chi phí 2,8 tỷ USD, theo như mô hình của họ đang làm hiện nay. Nhưng nhà máy điện nhiệt hạch của họ lại không tiêu tốn gì khác ngoài chỉ một ít nước để tạo ra phản ứng nhiệt hạch!
Hết vắt đá ra dầu để không còn phụ thuộc năng lượng trong một thế giới phụ thuộc lẫn nhau, nay các nhà khoa học Mỹ vắt nước ra điện để phục vụ nhân sinh. Có lẽ, nền chính trị và văn hóa dễ thay đổi của nước Mỹ sẽ còn là đại ca toàn cầu không chỉ 1 thế kỷ nữa?

Hy vọng của nhân loại không còn lo lắng đển hủy hoại môi sinh đã được mở cửa. Một thời đại mới không còn lo một ngày nào đó, than đá và dầu hỏa cạn kiệt đã có thể được gác lại. Và giá dầu thế giới tiếp tục rớt giá để các quốc gia không sáng tạo, mà chỉ biết ăn bám vào tài nguyên ông cha để lại mãi làm thân nô lệ cho ngoại bang giày xéo.

Asia Clinic, 15h38' ngày thứ Ba, 16/12/2014

Theo Bshohai blog 

Xem thêm…

 

LÀM SAO ĐỂ HỌC VÀ HÀNH Y KHOA GIỎI?

Bài đọc liên quan:

+ Y khoa là ngành khoa học gì?

Học cái gì cũng vậy, có những cái kiềng 3 chân để làm chân đế cho một chiếc ghế vững trên một mặt phẳng trong hình học không gain 3 chiều và đa chiều.

Trong y khoa, phải học rất nhiều, như tôi đã viết trong bài - Y khoa là ngành khoa học gì? - nhưng người dạy phải biết truyền đạt cho người học, những bộ môn chìa khóa để làm nền tảng cho y học là gì, nhằm tạo ra những sản phẩm tốt trong ngành y. Dĩ nhiên, học y khoa mà không giỏi ngoại ngữ thì xem như không thể giỏi bằng nghề y, nên ở đây tôi chỉ chú tâm vào những lĩnh vực chìa khóa thành công trong việc học và hành nghề y.

Kiềng 3 chân của y học

Trong phần xác của y học có cái kiềng 3 chân, mà bất kỳ sinh viên trường Y nào cũng phải học và nắm chắc, để làm nền tảng cho các môn học kia là: Giải phẫu học - Anatomy; Sinh lý học - Physiology; và Triệu chứng học - Symtomatology.

Phải nắm giải phẫu học thì mới nắm được cơ chế bệnh sinh cho nội khoa, cho thực hành phẫu thuật cho ngoại khoa.

Phải chắc kiến thức sinh lý học thì mới có sự hiểu biết hoạt động cơ thể bình thường, nhằm hiểu biết khi nào cơ thể bị bệnh.

Phải nắm triệu chứng của bệnh tật chắc chắn mới có thể chẩn đoán bệnh tật. Trong y học, chẩn đoán quan trọng hơn điều trị. Người thầy thuốc giỏi là người chẩn đoán giỏi. Chẩn đoán đúng thì điều trị mới đúng và hết bệnh. Chẩn đoán sai là có tội làm nghề y mà không có đạo đức, chứ không phải làm bệnh nhân chết mới là không có y đức.

Kết hợp 3 cái, giải phẫu sinh lý và triệu chứng sẽ giúp người thầy thuốc đi đến tiên lượng bệnh sẽ đi về đâu, kết quả điều trị chắc chắn sẽ hết trong bao lâu, bệnh có cần nhập viện, hay chỉ điều trị ngoại trú? Trong y học, người thầy thuốc xuất sắc, đi hết nghề và nghiệp y khoa sẽ cho ra tiên lượng chính xác, khi nào hết bệnh, khi nào có biến chứng, khi nào tử vong, bệnh nên điều trị nội trú hay cho về nhà chờ chết, v.v...

Kiềng 3 chân của khoa học xã hội

Trong phần hồn của y học thì cũng có cái kiềng 3 chân, mà bất kỳ sinh viên nào cũng phải nắm vững để giúp nghiên cứu, thực hành với đối tượng của ngành y là bệnh nhân: Duy vật luận hay còn gọi là phương pháp luận khoa học - Materialism; Phân tâm học - Psychoanalysis; và Y đức - Medical Ethic!

Phải nắm phương pháp luận khoa học để làm nền tảng cho việc học, và hành nghiên cứu khoa học y học và các lĩnh vực y học cơ sở.

Phải nắm phân tâm học để làm nền tảng cho việc học tâm lý bệnh nhân, hiểu bệnh nhân đang có những lo âu gì, nhằm đưa ra giải pháp chữa trị phần hồn cho bệnh nhân. Ví dụ, Loét hành tá tràng và cao huyết áp do stress, nếu thầy thuốc giỏi sẽ có biện pháp chữa trị bệnh nhân về lâu dài không cần thuốc. Vì thuốc là có độc, dùng thuốc không phải bao giờ cũng tốt, người ta chỉ dùng thuốc để tự tử, nên phải có trách nhiệm khi kê toa là một làm có y đức vậy.

Phải nắm y đức căn bản bắt đầu từ Lời thề Hippocrates, trên nền tảng đó, sẽ thực hiện hành động và nhân cách của người thầy thuốc cao quý cho mỗi xã hội có một luật pháp hành nghề y khác nhau.

Kết

Kết hợp cả cái kiềng ba chân phần xác và phần hồn trong y học: giải phẫu, sinh lý, triệu chứng, triết học, phân tâm học, và y đức học sẽ giúp sinh viên trường Y có nền tảng vững chắc để học những môn khoa học khác, hòng trở thành thầy thuốc không những vừa chữa bệnh phần xác lẫn phần hồn, mà còn làm nghiên cứu khoa học phục vụ cho y học. Từ đó, chính các bạn sẽ phát hiện ra rằng, bệnh nhân là thầy của thầy thuốc, lúc đó mới trở thành thầy thuốc giỏi.

Tóm lại, học nghề gì cũng vậy, phải biết chìa khóa để đi đến đỉnh cao. Y học là một ngành khoa học thực nghiệm trung gian kết nối giữa khoa học tự nhiên và khoa học xã hội, mà đối tượng là con người trong bối cảnh bệnh tật. Nên việc học đòi hỏi phải học rất nhiều, nếu không có phương pháp học, và hiểu biết chìa khóa y học, thì dù có học giỏi ở bậc phổ thông cũng khó trở thành người học và hành nghề y xuất sắc.

Asia Clinic, 11h36' Chúa Nhựt, 10/8/2014

Theo bshohai 

Xem thêm…

TMSS: Cám ơn bác sĩ Hồ Hải về bài viết. Một bài viết hữu ích cho những ai dấn thân trong lĩnh vực y khoa

 TMSS: Cám ơn bác sĩ Hồ Hải về bài viết. Một bài viết hữu ích cho những ai dấn thân trong lĩnh vực y khoa

--------------------

Y KHOA LÀ NGÀNH KHOA HỌC GÌ? 

Theo bshohai 

Nhân câu chuyện cháu Trần Văn Cường đậu thủ khoa Đại học Bách khoa TpHCM, và đậu á khoa Đại học Y khoa Hà Nội, tôi đại diện Go West Foundation đã liên hệ với cháu, thì mới hiểu ra, nhiều bạn trẻ chỉ biết yêu ngành y, mà không biết yêu nó vì cái gì? Nên tôi viết bài này để các bạn trẻ hiểu ngành y là ngành khoa học như thế nào?

Tôi đã có 2 cuộc nói chuyện với Cường để giải thích Y khoa là ngành khoa học gì? Và ngay cả trong tất cả các bác sỹ đã trưởng thành trong nghề nghiệp, họ cũng chưa chắc có một lần suy nghĩ, để tìm ra câu trả lời đúng nhất này.

Nếu không hiểu và trả lời đúng câu hỏi này, thì người làm y không thể đi đến tận cái nghề y, mà mình đang làm. Dù có thể, người ấy giỏi về chuyên môn, nhưng không thể là người tận tâm, và đi hết cái nghiệp của nghề y để hành nghề.

Định nghĩa

Làm bất kỳ cái gì cũng vậy đều phải có mục tiêu. Ở một lĩnh vực nào cũng vậy, phải nắm được định nghĩa, thì mới biết đâu đúng, đâu sai. Ngành y khoa cũng phải có định nghĩa rõ ràng, nhưng hầu như chưa có sách giáo khoa nào trên toàn cầu có được định nghĩa đúng cho nó.
Theo tôi, định nghĩa đơn giản và ngắn nhất cho ngành Y là nghành khoa học thực nghiệm, nó là ngành đứng trung gian nối kết giữa khoa học tự nhiên và khoa học xã hội. Tại sao?

Vì ngành Y có đối tượng nghiên cứu và thực hành là con người. Trong cơ thể con người có 2 phần: phần xác và phần hồn.

Phần xác của con người là một bộ máy thống nhất, và tinh vi từ toán học, vật lý, hóa học, sinh học, hóa sinh học, sinh lý, sinh lý bệnh học, vi sinh, ký sinh, dược lý học, triệu chứng học, bệnh học, v.v... Nói hơi ngoa là, học cho đến khi hiểu rằng cơ thể con người như một trái đất thu nhỏ, thì lúc đó mới hiểu hết phần xác của con người! Nên người học phải học không những giỏi, mà phải cần phải tiêu hóa tất cả kiến thức của các chuyên ngành khoa học cơ sở này, để làm nền tảng xây dựng cho nghề của mình, khi bước vào giai đoạn xây căn nhà y học cho riêng mình.

Phần hồn là giai đoạn thứ hai, mà người học y khoa phải học. Tâm lý học, tâm lý người bệnh, Phân tâm học của Freud, y đức, ngôn ngữ học chuyên ngành y khoa, và kể cả ngôn ngữ bình dân để tiếp xúc với người dân ít học. Phần hồn này giúp cho người làm nghề y có một khả năng quan hệ cộng đồng, để hiểu tâm lý cộng đồng, và hiểu cả tâm lý người bệnh, mà làm nghề. Ví dụ, nói với đồng nghiệp về bệnh lý dạ dày, nhưng nói với người dân phải dùng từ bệnh lý bao tử. Trong tiếng Anh cũng vậy, nói với đồng nghiệp về bệnh loét dạ dày thì dùng từ Gastric Ulcer, nhưng nói với bệnh nhân phải dùng từ stomachache hay Ulcer of stomach thì người bình dân mới hiểu. Truyền đạt thông tin là một kỹ năng của bác sỹ phải giỏi, nếu không thì bệnh nhân và thầy thuốc không thể hiểu nhau.

Trên tất cả, có Triết học là một khoa học quan trọng nhất để làm nền tảng cho nghiên cứu khoa học, và vận dụng những cặp phạm trù, và quy luật triết học tìm ra phát minh trong khoa học cơ sở, và thực hành trên lâm sàng. Triết học không chỉ có duy vật, mà phải từ Hiện tượng học, đến duy tâm, hiện sinh, đến Phân tâm học của Freud, v.v... không từ bỏ bất kỳ trường phái nào. Không có triết học, một người làm nghề y không thể giỏi cả lý luận đến thực tế, không thể giỏi từ nghiên cứu đến thực hành.

Những yếu tố buộc phải có khi học và làm nghề y

Dương nhiên, học và làm cái gì cũng phải có sự đam mê. Học và làm nghề y cũng vậy, thiếu sự đam mê thì không đến được đỉnh cao của y học.
Trong Đông y có vọng, văn, vấn và thiết - nhìn, nghe, hỏi, khám - thì trong Tây y có Nhìn, Sờ, Gõ và Nghe, thậm chí phải Ngửi, và ... Nếm khi cần.

Muốn học y khoa phải giỏi ngôn ngữ. Học ở đâu thì phải giỏi ngôn ngữ ở đó. Học ở Việt Nam thì phải giỏi ngôn ngữ Việt Nam. Học ở Hoa Kỳ thì phải giỏi tiếng Anh như tiếng mẹ đẻ. Không giỏi ngôn ngữ, không thể khai thác bệnh sử, không thể nghe được tiếng nói thì thào của bệnh nhân hấp hối, không thể đi đến kết luận cuối cùng của một con bệnh. Không những giỏi nghe nói, mà còn phải giỏi viết để trình bày một bệnh án, một công trình khoa học, để phát triển nghề nghiệp. Muốn học y khoa giỏi ba91t buộc phải giỏi 1 ngoại ngữ, và ngày nay, ngoại ngữ đó là english!
Có lẽ về mặt ngôn ngữ, thì chỉ có 2 ngành y khoa và luật khoa là đòi hỏi cao nhất trong tất cả các ngành nghề trong xã hội. Đã có biết bao nhiêu luật sư người Việt sống ở Hoa Kỳ, tốt nghiệp trường Luật ở Hoa Kỳ, nhưng không đủ khả năng ngôn ngữ để hành nghề là vậy.
Muốn học y khoa và thành người làm nghề giỏi phải giỏi xã hội học, nào văn hóa vùng miền, tâm lý bệnh nhân, sự liên quan giữ chính trị kinh tế với bệnh tật, v.v... Ví dụ, chỉ 1 cuộc tăng giá xăng thì sẽ có nhiều tài xế, ngư dân, đại gia, v.v... đau dạ dày và cao huyết áp, vì stress do giá hàng hóa tăng, thu nhập sụt giảm. Vì đối tượng của nghề y là con người được đặt trong hoàn cảnh xã hội cụ thể, chứ không chung chung, mơ hồ.
Muốn học và làm nghề y giỏi phải nắm chắc những khoa học y học cơ sở cả lý thuyết lẫn thực hành để có một lý luận khoa học vững chắc cho công việc khám, chữa bệnh, và nghiên cứu khoa học.
Muốn học và hành nghề y giỏi phải giỏi nghiên cứu khoa học, và phải biết làm đề cương, dự thảo và dự án tổng thể cũng như cụ thể cho những đề tài nghiên cứu cấp cơ sở, cấp tỉnh thành, cấp nhà nước, đến cấp toàn cầu. Vì nó là cơ sở khoa học để có tầm nhìn một vấn đề ở tầm bao quan từ nhỏ đến lớn.
Một người học giỏi ở bậc phổ thông trung học đậu thủ khoa đại học y khoa, nhưng khi vào học, và ra làm việc chưa chắc học tốt và làm việc tròn vai trò.

Kết

Tóm lại, y học là một ngành khoa học thực hành, nghiên cứu mà đối tượng là bệnh tật và con người, nên nó là một ngành khoa học trung gian kết nối giữa khoa học xã hội với khoa học tự nhiên. Người học và làm ngành y đòi hỏi phải giỏi toàn diện cả 2 lĩnh vực khoa học tự nhiên và xã hội.
Tôi sẽ viết tiếp bài hai: Làm sao để học và hành giỏi y khoa.
Asia Clinic, 8h08' ngày thứ Sáu, 08/8/2014

Xem thêm…