Tội ác và trừng phạt

Tội ác và trừng phạt

Hà Văn Thịnh

Bất kể kẻ gây tội ác là ai cũng không được phép hay dung túng bởi sự đồng lõa trong lặng im của tội ác. (Minh họa từ internet)

Xin mượn tên cuốn sách nổi tiếng của nhà văn F.M. Dostoevsky để làm tựa đề cho bài viết này với mục đích trao đổi với nhà tâm lý học Huỳnh Anh Bình (HAB) trong bài “Vụ bé 4 tuổi bị bạo hành: Có nên trừng phạt mẹ bé Ngân?” (Một Thế Giới đăng lúc 11:33 ngày 16.9.2014)

Với quan điểm lập luận của Huỳnh Anh Bình  khi cho rằng, “Nếu chúng ta muốn mẹ ruột và cha dượng của bé Ngân phải trả giá cho hành động mình, phải trừng trị để đem lại sự công bằng cho em thì vô hình trung, chúng ta tạo ra thêm một sự mất mát, khắc sâu thêm một vết xước trong lòng bé”, là rất khó được đồng tình; dẫu xét theo bất kỳ góc độ nào: Cái “lý” của chủ nghĩa nhân văn, cái cần được thông cảm theo nguyên tắc “chia sẻ gánh nặng”; cái “đích” của điều được coi là tốt đẹp – không nên làm cho bé Ngân phải chịu thêm sự tổn thương… 

Cách đây mấy năm, trong loạt bài giảng nổi tiếng về triết học – tâm lý học, GS Michael Sandle, đại học Harvard đã đưa ra một ví dụ nổi tiếng về sự khó xử: Chuyện về một con tàu không thể kiểm soát, đang chạy với vận tốc 60 dặm/h. Phía trước có năm công nhân đang sửa đường. Người lái tàu biết chắc ngay trước mặt có nhánh ray phụ, nhưng trên đó cũng có một công nhân đang làm việc. Có nên rẽ vào nhánh phụ để làm chết một người hay cho tàu đi tiếp theo lộ trình, và làm chết năm người?
 

Câu trả lời tùy thuộc vào suy nghĩ của mỗi sinh viên, bởi theo GS M.Sandle, Phải sống trong sự bất an của lý trí, tức là sống trong câu trả lời chứ không phải là sống bằng sự thỏa mãn từ các câu trả lời. Tuy nhiên, sự đoán chắc của M. Sandle trong phần sau đã gián tiếp cho chúng ta câu trả lời: Tính tối thượng đạo đức yêu cầu con người không được dùng người khác làm công cụ để thỏa mãn ý đồ riêng, không được lạm dụng cái gọi là đa số để làm phương hại hay tước đoạt nhân phẩm của con người - dẫu chỉ một người và, công lý của tất cả những điều đúng nên làm, đó là hành động có trách nhiệm theo đúng quy luật tối thượng của đạo đức. Đó là phải tôn trọng nhân phẩm của người khác, dẫu là hàng triệu người hay chỉ một người!

   

Ví dụ trên đây cho thấy rằng bất kể kẻ gây tội ác là ai cũng không được phép hay dung túng bởi sự đồng lõa trong lặng im của tội ác. Hãy hình dung một khi trong xã hội, mọi tội ác đều được biện minh dưới góc độ tâm lý học hay văn hóa học thì tội ác sẽ sinh sôi nảy nở ghê gớm đến mức nào.

Sự trừng phạt đối với tội ác là nguyên tắc tối thượng của mọi nền văn minh, vì đó là điều duy nhất đảm bảo cho nền văn minh đó tồn tại. Nạn bạo hành gia đình ở nước ta hiện nay đang phát triển với tốc độ thật đáng buồn: Theo Tổng cục Thống kê, cứ 4 phụ nữ có con dưới 15 tuổi thì một có con bị chồng hành hạ; 58% phụ nữ Việt Nam đã và đang bị bạo hành (Nguồn: https://gso.gov.vn/default.aspx?tabid=418&ItemID=10692).

Trước thực trạng đáng đau buồn trên, rõ ràng giáo dục, vận động, thông cảm, giải thích đều chỉ là những giải pháp nửa vời, không hiệu quả - nếu không muốn nói nặng hơn là dung túng tội ác. Tại sao có thể cho rằng vì “gánh nặng từ cuộc hôn nhân trước”; vì “cái gai trong mắt” về bằng chứng của ghen tuông với chồng trước… mà bố dượng cùng với người mẹ mất hết nhân tính có quyền hành hạ đứa con lên 4 dã man, tàn độc? Có ít ai trên thế giới này không có một cái gai trong mắt trong tình yêu, hôn nhân? Vậy, có thể nhân danh nó để xúc phạm và chà đạp nhân phẩm người khác sao?

Vụ bạo hành Bé Ngân chỉ là một trong vô vàn dẫn chứng về sự tàn ác của không ít người trong thời đại vô cảm, nhẫn tâm này. Cần phải trừng phạt nghiêm khắc để lập lại kỷ cương, phép nước, thuần phong mỹ tục và cũng để chấn hưng lại văn hóa bởi ai cũng thấy (dẫu không muốn nói ra) rất nhiều giá trị đạo đức, văn hóa truyền thống đã bị băng hoại, xói mòn.

Đừng lo việc trừng trị những kẻ thủ ác sẽ làm tổn thương Bé Ngân. Tại sao chuyên gia tâm lý học Huỳnh Anh Bình  không nghĩ rằng nếu không trừng phạt hai kẻ gây ác thì sau này, Bé Ngân sẽ có bài học là có thể tiếp tục phạm tội mà không bị trừng phạt?

Theo Một thế giới

Xem thêm…